Hoe onwezenlijk kan het er in de wereld aan toe gaan. Tunesiërs en Egyptenaren bezetten een plein: ze willen hun regering weg. Jongeren, Belgen, Walen en Vlamingen gaan de straat op: ze willen een regering. Beweging, engagement, hoop op een toekomst.
Verandert er werkelijk iets? Ik twijfel. De ‘macht achter de macht’ blijft onbesproken/ongezien. In Egypte staat het leger met zijn privileges niet ter discussie; in België staan de economische en financiële machten niet ter discussie. Zij beschouwen de energiestromen die doorheen het volk stromen, onverstoorbaar en vanuit hun positie bespelen ze die en geven het volk wat het willen: nieuwe koppen, nieuwe poppen: de politici die het volk verdient.
Ja, de sporen van engagement geven hoop. Of ze werkelijk enige systemische impact zullen hebben is vandaag onduidelijk. Ik vrees. mensen zijn te bewegen tot een korte inspanning, maar een langer durend engagement is niet meer van deze tijd.
Op een beperkte oproep om mee te werken aan een systeemopstelling over de ‘politieke impasse in België’ reageerden velen betrokken en enthousiast. Ik mocht voor de vereniging MAGMA deze ‘systeemopstelling’ begeleiden . Onder de 82 effectief aanwezigen tellen we zowel mensen met een politieke overtuiging (nva, spa, Vld, …) als ongebonden burgers en zelfs een zeldzame waal. Ze zullen de betrokken groepen, de partijen ‘representeren’.In een opstelling nemen ze in de arena of het spelvlak de positie van de verschillende betrokken partijen. Merkwaardig in een opstelling is hoe een representant – zodra hij de neutraliteit ingaat -ervaart en uitdrukt wat er zich in die betrokken partijen afspeelt. Ze praten door de mond van… En die ervaring kan behoorlijk verwarrend zijn voor iemand met een andere overtuiging.
In een eerste stap proberen we alle ‘betrokkenen’ op één blad papier te krijgen. Het blad is te klein. Alleen al die complexiteit is ‘ontwapenend’ voor de aanwezigen die overzicht willen houden.In de verschillende opstellingsfases ervaren we verrassende maar herkenbare inzichten. De representanten ervaren gekwetste Vlamingen zien die eigenlijk best veel sympathie hebben voor de Walen, maar het zeer lastig hebben met de Brusselaars en de Walen die zich eerder verwant voelen met de Vlamingen dan met de Brusselaars. Merkwaardig ook hoe ze posities ook vasthouden aan hun rol en gevoel in gedrag en woord. De walen zijn eerder laks aanwezig. De Vlamingen eerder combattief, afwijzend en overtuigd van hun ‘recht’ en hun grote gelijk. De koning is in eerste instantie eerder op zichzelf gericht. Als Europa en de multiculturele Brussel sterker aanwezig worden vindt hij dat bedreigend. Voor de representant ‘Europa’ is hij als één van de laatste koningen, een creatie uit een andere tijd,.
Opmerkelijk: geen van de groepen vertoont enige openheid of engagement om ‘te bewegen’. De politici doen niet meer of minder dan wat hun kiezers willen zien! Ze spreken de frustratie van hun kiezers, hun engagement is niet groter en niet kleiner dan dat van hun kiezers.Als we verschillende politieke partijen aan het woord laten zien we hoe elke partij zijn eilandpositie inneemt. Opmerkelijk is de sterke verbinding tussen De Wever en Di Rupo. De representant Di Rupo spreekt zijn bewondering uit voor De Wever. Beide politici voelen de beperktheid van hun eigen politieke familie die geen belang heeft om te bewegen. Beide delen ook een ideaal dat te maken heeft met hardwerkende verantwoordelijke kleine man (of vrouw). De metafoor van de mijnwerker wordt gebruikt. Beide spreken zich uit voor rechtlijnigheid en engagement. Solidariteit, ja maar met verantwoordelijkheid. Er is geen links-rechts tegenstelling. Er is een gedeeld idealisme.
De representant Di Rupo spreekt zijn ontzettende angst uit om te bewegen. Hij is bang om achterban kwijt te raken die verkalkt vasthoudt aan zijn privileges. Beide protagonisten vinden elkaar pas als Di Rupo voldoende steun ervaart. Het Waalse volk staat gelukkig verder dan de PS. Hij stapt naar De Wever. Een nieuwe energie waait door het land. Veel wordt mogelijk..De andere partijen stappen slechts schoorvoetend mee, zoekend naar een nieuwe positie. Sommige twijfelend tussen eerlijk en congruent het werkelijk nieuwe omarmen of de opportunistische keuze van een nieuwe succesrijke positie en de bijhorende macht.
Het volk, de kiezers gaat mee als er erkenning is voor hun positie. De Brusselaars als ze voelen dat ze door De Wever gezien en erkend worden in hun eigenheid. De Vlamingen als Di Rupo hun oorlogskwetsuur erkent. De verbinding tussen Di Rupo en De Wever verzacht ook de positie van Europa. Het is niet meer alleen het harde economische Europa dat ervaren wordt, maar ook de oude ‘schoot’ de historische en culturele verbanden, het ‘sociale’ Europa.Nog veel meer is te zeggen: over de rol van het koningshuis, over de Duitstalige Belgen, over de verschillende politieke partijen,….
82 mensen hebben gedurende meer dan 3uur ervaren hoe intens bewegingsloos deze ‘crisis’ is en hoe hun eigen positie daarmee verbonden is. Burgers ervaren de spanning van de socio-economische toestand, de angst voor de toekomst, het weten dat iets moet en zal veranderen en ook dat geeft angst en ‘verstijving’.Er is maar een remedie: uit de vrijblijvendheid stappen je bewust uitspreken. De eigen emoties en drijfveren onderzoeken en exploreren welke toekomst we samen willen. En vooral het engagement nemen om daar vandaag mee aan beginnen te bouwen.